Αποστάγματα και υγεία: η επιστημονική και πολιτιστική τους διάσταση

Θεσσαλικά αποστάγματα: όταν η παράδοση, η επιστήμη και η κουλτούρα συναντιούνται

Μια διαφορετική, ουσιαστική προσέγγιση γύρω από τον ρόλο των αποσταγμάτων στην ελληνική παράδοση και τη σύγχρονη κουλτούρα παρουσιάστηκε πρόσφατα στο κέντρο της Αθήνας, στο πλαίσιο δράσεων εξωστρέφειας της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Στο επίκεντρο βρέθηκαν το τσίπουρο και το ούζο, όχι μόνο ως προϊόντα, αλλά ως φορείς γνώσης, ιστορίας και πολιτισμού.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης με θέμα «Αποστάγματα & Υγεία. Η θεσσαλική τέχνη, η παράδοση και τα οφέλη τους», που πραγματοποιήθηκε στο Public Συντάγματος, ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας προσέγγισε το θέμα κυρίως από την επιστημονική του ιδιότητα ως καθηγητής, φωτίζοντας μια λιγότερο γνωστή διάσταση των αποσταγμάτων: τη σχέση τους με τη φαρμακολογία, την υγεία και τη διατροφική κουλτούρα.

Αποστάγματα και υγεία: μια σχέση με ιστορικό βάθος

Η αναφορά στα αποστάγματα ως μέσο θεραπείας δεν αποτελεί σύγχρονη ανακάλυψη. Αντίθετα, η ιστορία τους συνδέεται άμεσα με την εξέλιξη της φαρμακολογίας. Από τον 1ο αιώνα μ.Χ., ο Διοσκουρίδης, μία από τις σημαντικότερες μορφές στην ιστορία της ιατρικής και της φαρμακογνωσίας, κατέγραψε τη χρήση φυτών και εκχυλισμάτων με βάση το οινόπνευμα, το νερό ή το λάδι, δημιουργώντας τα φάρμακα της εποχής.

Οι λεγόμενοι «φαρμακευτικοί οίνοι», δηλαδή κρασιά με προσθήκη βοτάνων, αποτέλεσαν πρόδρομο των αποσταγμάτων όπως τα γνωρίζουμε σήμερα. Αργότερα, τα καθαρά αποστάγματα εξελίχθηκαν περαιτέρω στον αραβικό κόσμο και χρησιμοποιήθηκαν ευρέως για θεραπευτικούς σκοπούς, πολύ πριν την ανάπτυξη της σύγχρονης φαρμακοβιομηχανίας.

Ούζο, τσίπουρο και γλυκάνισος: επιστήμη και παράδοση

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά στις θεραπευτικές ιδιότητες αποσταγμάτων όπως το ούζο και το τσίπουρο με γλυκάνισο. Αν και σήμερα καταναλώνονται κυρίως ως αλκοολούχα ποτά, περιέχουν συστατικά με αποδεδειγμένη βιολογική δράση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο γλυκάνισος, ο οποίος περιέχει σικιμικό οξύ, βασικό συστατικό στη φαρμακευτική σύνθεση αντιγριπικών φαρμάκων.

Παράλληλα, στη θεσσαλική, και γενικότερα ελληνική παράδοση, τα αποστάγματα χρησιμοποιούνταν εμπειρικά για εντριβές, την αντιμετώπιση του κρυολογήματος ή ως αναλγητικά. Πρόκειται για μια γνώση που πέρασε από γενιά σε γενιά και εξακολουθεί να αποτελεί κομμάτι της λαϊκής σοφίας, πάντα με τη σημείωση ότι η κατανάλωση οφείλει να γίνεται με μέτρο και δεν υποκαθιστά τη σύγχρονη ιατρική αγωγή.

Τα αποστάγματα ως στοιχείο πολιτιστικής και διατροφικής κουλτούρας

Πέρα από τη σχέση τους με την υγεία, τα αποστάγματα αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής ζωής και της γαστρονομικής κουλτούρας. Η κατανάλωσή τους σε μικρές ποσότητες, με παρέα και συνοδεία φαγητού, δημιουργεί ένα πλαίσιο κοινωνικοποίησης που συναντάται σε πολλές κουλτούρες παγκοσμίως.

Στην Ελλάδα, το τσίπουρο και το ούζο συνδέονται με την έννοια της συνύπαρξης, της συζήτησης και της χαλαρής απόλαυσης. Δεν πρόκειται απλώς για ποτά, αλλά για φορείς τρόπου ζωής, που ενισχύουν τη σύνδεση του ανθρώπου με την παράδοση, τον τόπο και την κοινότητα.

Θεσσαλικά αποστάγματα και σύγχρονη ταυτότητα

Η ανάδειξη των θεσσαλικών αποσταγμάτων εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική που συνδέει τον αγροδιατροφικό τομέα με τον πολιτισμό, τον τουρισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Μέσα από τέτοιες δράσεις, τα τοπικά προϊόντα αποκτούν σύγχρονη ταυτότητα και ενισχύουν το brand της περιοχής, παραμένοντας ταυτόχρονα πιστά στην παράδοση και την ποιότητά τους.

Για τον κόσμο της φιλοξενίας και των αποσταγμάτων, τέτοιες πρωτοβουλίες υπενθυμίζουν ότι πίσω από κάθε προϊόν υπάρχει ιστορία, γνώση και πολιτιστικό υπόβαθρο, στοιχεία που αποτελούν βασικό κομμάτι της σύγχρονης επαγγελματικής κουλτούρας του κλάδου.

‍